Varis nedir?
Toplardamarlar, kanı kalbe geri taşır. Damar içindeki kapakçıklar kanın geri akmasını önler. Kapakçıklar yeterince kapanmadığında kan bacaklarda göllenir, damar duvarı genişler ve damarlar zamanla kıvrımlı, belirgin bir hale gelebilir. Bu duruma toplardamar yetmezliği ve buna bağlı görünür damarlara varis denir.
Varis çoğunlukla bacaklarda görülür. Bazı kişilerde yalnızca görünüm değişikliği yapar; bazılarında ise ağırlık, ağrı ve şişlik gibi şikayetlere yol açabilir.
Belirtiler
Belirtiler kişiden kişiye değişir ve gün içinde, özellikle uzun süre ayakta kalınca artabilir.
- Bacaklarda belirgin, mavi-mor renkte kıvrımlı damarlar
- Akşamları artan ağırlık ve yorgunluk hissi
- Ayak bileğinde şişlik
- Yanma, kaşıntı veya gece krampları
- İleri dönemde ayak bileği çevresinde renk değişikliği veya yara
Nedenler ve risk faktörleri
Varis gelişiminde birden fazla etken birlikte rol oynayabilir.
- Ailede varis öyküsü
- Uzun süre ayakta kalmayı gerektiren meslekler
- Gebelik ve hormonal değişiklikler
- İlerleyen yaş
- Fazla kilo ve hareketsizlik
- Daha önce geçirilmiş derin ven trombozu
Tanı nasıl konur?
Muayenede şikayetleriniz ve sağlık geçmişiniz değerlendirilir, bacaklar ayakta ve yatarak incelenir. Renkli Doppler ultrason; toplardamarlardaki geri kaçışı (reflü), damar çaplarını ve kan akışını göstererek hangi damarların etkilendiğini ortaya koyar. Tedavi planı bu değerlendirmeye göre yapılır.
Tedavi yaklaşımı
Tedavi; şikayetlerin düzeyine, etkilenen damarlara ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir. Yaşam tarzı önerileri ve kompresyon çorabı bazı hastalarda yeterli olabilir. Uygun hastalarda endovenöz lazer, radyofrekans veya köpük skleroterapi gibi damar içinden uygulanan yöntemler; bazı durumlarda ise cerrahi tedavi değerlendirilir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Bacaklarda ağrı, şişlik veya ağırlık günlük yaşamınızı etkiliyorsa, ciltte renk değişikliği ya da yara oluştuysa muayene önerilir. Bacakta aniden gelişen ağrı, şişlik ve kızarıklık ise vakit kaybetmeden değerlendirilmelidir.
İlgili tedaviler
Sık sorulan sorular
Her varis tedavi gerektirir mi?
Hayır. Şikayet oluşturmayan bazı varisler izlenebilir. Tedavi gerekip gerekmediğine muayene ve Doppler ultrason sonrasında karar verilir.
Varis çorabı varisi tedavi eder mi?
Kompresyon çorabı şikayetleri hafifletmeye ve ilerlemeyi yavaşlatmaya yardımcı olabilir; mevcut damarları ortadan kaldırmaz.
Varis tekrarlar mı?
Tedavi edilen damar dışında, zamanla başka damarlarda yeni varisler gelişebilir. Düzenli kontrol ve yaşam tarzı önerileri önemlidir.
Varis için hangi doktora gidilir?
Varis ve diğer toplardamar hastalıklarının tanı ve tedavisi kalp ve damar cerrahisi uzmanlık alanındadır. Muayenede renkli Doppler ultrason ile damarlar değerlendirilir ve tedavi planı buna göre yapılır.
Varis kendiliğinden geçer mi?
Genişlemiş toplardamarlar kendiliğinden eski haline dönmez. Kompresyon çorabı ve yaşam tarzı önerileri şikayetleri hafifletebilir; damarın kapatılması için ameliyatsız yöntemler veya cerrahi tedavi değerlendirilir.
