Varis nasıl gelişir?
Bacak toplardamarlarının içinde, kanın kalbe doğru tek yönde akmasını sağlayan küçük kapakçıklar bulunur. Bu kapakçıklar işlevini yitirdiğinde kan geriye kaçar ve toplardamarlarda birikir. Damar içindeki basınç arttıkça damar duvarı genişler; zamanla diğer kapakçıklar da etkilenebilir. Bu duruma venöz yetmezlik adı verilir.
Süreç önce kılcal damarlar ve deri altında belirginleşen ince damarlarla (retiküler varis) başlayabilir; ilerledikçe ciltten kabarık, kıvrımlı varisler görülebilir.
Risk faktörleri
Varis gelişiminde en önemli etken kalıtsal yatkınlıktır: Ailede varis öyküsü olan kişilerde bağ dokusu ve damar duvarı zayıflığı daha sık görülür. Bunun yanında çeşitli etkenler varis gelişimine katkıda bulunabilir.
- Ailede varis öyküsü (genetik yatkınlık)
- Yaşın ilerlemesi
- Gebelik ve hormonal değişiklikler
- Hormon içeren ilaçların kullanımı
- Fazla kilo
- Uzun süre ayakta durmak veya oturmak
- Hareketsiz yaşam ve sigara
- Daha önce geçirilmiş damar sorunları
Gebelik ve kadınlarda varis
Gebelikte kan hacmi artar ve büyüyen rahim karın içindeki büyük toplardamarlara baskı yapar. Bu durum bacaklardaki kanın kalbe dönüşünü zorlaştırabilir. Hormonların etkisi ve gebeliğin toplardamar sistemine getirdiği ek yük, varislerin kadınlarda daha sık görülmesinin nedenleri arasındadır.
Neden değerlendirilmeli?
Tedavi edilmeyen varislerde zamanla bacakta şişlik, ciltte kaşıntı, kızarıklık ve kahverengi renk değişiklikleri gelişebilir. Yüzeyel toplardamar iltihabı (tromboflebit) ya da varis kanaması gibi sorunlar da görülebilir. Bu nedenle şikayeti olan kişilerin bir kalp ve damar cerrahisi uzmanına başvurması önerilir.
İlgili sayfalar
Sık sorulan sorular
Varis kalıtsal mıdır?
Ailede varis öyküsü olması yatkınlığı artırır; ancak varis gelişimi yaş, gebelik, kilo ve yaşam tarzı gibi başka etkenlerle de ilişkilidir.
Varis riski azaltılabilir mi?
Düzenli yürüyüş, kilo kontrolü, uzun süre hareketsiz kalmamak ve gerektiğinde hekim önerisiyle kompresyon çorabı kullanmak damar sağlığını destekler.
